Prinsjesdag als grote test

Met moeite sleepte hij zich door de dag. De volgende ochtend wordt hij wakker en het is opnieuw 2 februari. Alles begint van voren af aan. Net als de dag erna en de dag daarna. Het begrip groundhog day staat sinds deze film uit 1993 voor een monotone, zich steeds repeterende situatie.

Het lijkt onze economie en de politiek wel. Ogenschijnlijk gebeurt er van alles, we verslijten vier kabinetten en vele bijbehorende ministers in een jaar of vijf. Maar iedere dag opnieuw worden we weer wakker in exact dezelfde situatie. Nog steeds een stikstofprobleem, onopgeloste issues met ons stroomnet, achterblijvende woningbouw, discussies over asiel en migratie.

We doen alsof we ons dit kunnen permitteren. De staatsschuld is toch laag? De economie kabbelt toch door? Het is schijn. En veel ondernemers weten dat.

Terwijl we vooral discussiëren over de AOW-leeftijd, het eigen risico en azc-rellen is een stille exodus van ondernemingen gaande. De chemische industrie vertrekt uit de Rotterdamse haven, vastgoedondernemers verkiezen het buitenland boven ons eigen land, scale-ups zoeken hun heil in Amerika waar wél financiers te vinden zijn.

Het kabinet-Jetten heeft als motto ‘Aan de slag’, maar welke doorbraken zal het op korte termijn forceren? Lukt het de regeringsploeg om een investeringsagenda voor Nederland neer te zetten waardoor het tij wordt gekeerd? Wat gaan we daar op Prinsjesdag al van horen? Dat wordt een test: kiest het kabinet een ambitieuze koers voor Nederland?

Op dit moment maken ondernemers, en ook consumenten, zich op voor een tweede inflatiegolf in korte tijd. De economische onzekerheid is groot. Niet alleen is er een energiecrisis en ondervinden we de gevolgen van oorlog, ook wordt Europa ingeklemd tussen giganten Amerika en China die zo dominant zijn dat ze de spelregels van het economische spel bepalen.

Wat betekent dit voor Nederland? Hoe houden ondernemers zich staande? Gaat het lukken om de grote problemen aan te pakken zodat onze economie weer van de rem gaat? Of blijven we sappelen?

Het is verleidelijk om te somberen. Maar met negativiteit komen we niet verder. Daarmee krikken we de investeringen in Nederland niet op en daarmee creëren we geen stabiele omgeving voor innovatieve, nieuwe bedrijven. Deze onzekere tijden bieden ook volop kansen.

Nu is te hopen dat de urgentie in Den Haag voldoende gevoeld wordt. Dat echt werk wordt gemaakt van de ambitieuze groeiagenda die oud-ASML-baas Peter Wennink daar heeft neergelegd.

Ondertussen moeten zowel politiek als ondernemers zich wapenen tegen extreme economische onzekerheid, onder meer door te denken in scenario’s. En door zich aan te passen aan het nieuwe geopolitieke spel dat in de rest van de wereld wordt gespeeld. Niet meer naïef zijn, maar strategisch nadenken over handelsbelangen, autonomie en nieuwe partners.

Het is nodig om onze welvaart op peil te houden. Om ervoor te zorgen dat we ook in tijden van vergrijzing voldoende groeien. Om productiever te worden in tijden dat de arbeidsmarkt krap is. Het goede nieuws is: de potentie is er. We moeten het alleen nog gaan doen.

Martin Visser

Martin Visser is economisch commentator bij De Financiële Telegraaf en veelgevraagd duider op radio en tv. In zijn lezingen laat hij zien wat economische en politieke ontwikkelingen concreet betekenen voor ondernemers, organisaties en investeringsbeslissingen. Hij verbindt de wereld van (geo)politiek en economie.