Van overleven naar gezond ouder worden

In 2014 overleefde ik een schipbreuk in Indonesië. Na een nacht in een zinkende boot en acht uur zwemmen in open zee bereikte ik samen met één medepassagiers een onbewoond eiland. Het was een gebeurtenis die mijn leven voorgoed veranderde.

Destijds was ik geneeskundestudent en had ik nooit kunnen vermoeden dat deze ervaring uiteindelijk zou leiden tot een carrière als professioneel triatleet, meervoudig Ironman-winnaar, Europees kampioen en Nederlands recordhouder.

Maar misschien nog belangrijker: het veranderde mijn kijk op gezondheid.

Tijdens de schipbreuk ging gezondheid over overleven. In de topsport ging gezondheid over presteren. Vandaag kijk ik als arts opnieuw naar gezondheid, maar vanuit een heel ander perspectief: hoe zorgen we ervoor dat we niet alleen langer leven, maar ook langer gezond, vitaal en energiek blijven? Een nieuwe gezondheidsuitdaging.

We leven in een bijzondere tijd. Nog nooit eerder werden mensen zo oud als nu. Dankzij enorme vooruitgang binnen de geneeskunde kunnen we infecties behandelen, hartoperaties uitvoeren, kanker beter behandelen en levens redden die vroeger verloren zouden zijn gegaan.

Tegelijkertijd zien we een nieuwe uitdaging ontstaan. Onze levensduur neemt toe, maar het aantal mensen met chronische aandoeningen groeit eveneens. Hart- en vaatziekten, diabetes type 2, kanker en dementie behoren inmiddels tot de grootste gezondheidsuitdagingen van onze tijd. Niet alleen voor individuen, maar ook voor onze samenleving, onze economie en ons zorgsysteem.

Deze aandoeningen ontstaan vaak niet van de ene op de andere dag. Ze ontwikkelen zich langzaam, over jaren of zelfs decennia. En juist daarom geloof ik dat de grootste gezondheidswinst van de komende jaren niet alleen ligt in het behandelen van ziekte, maar vooral in het behouden van gezondheid. Van lifespan naar healthspan.

Binnen de gezondheidszorg spreken we steeds vaker over longevity. Niet alleen de vraag hoe oud we worden, maar vooral hoe goed we ouder worden. Want uiteindelijk willen we niet alleen meer jaren toevoegen aan ons leven, maar ook meer leven toevoegen aan onze jaren. Dat noemen we healthspan: de periode waarin we vitaal, energiek, zelfstandig en mentaal sterk blijven.

Als voormalig topsporter heb ik ervaren wat het betekent om op je fysieke en mentale best te functioneren. Als arts zie ik dagelijks wat er gebeurt wanneer gezondheid langzaam verloren gaat. Juist die combinatie heeft mijn missie gevormd.

Gezondheid ontstaat niet in één groot moment. Wat topsport mij heeft geleerd, is dat succes zelden ontstaat door één grote beslissing. Een overwinning is het resultaat van duizenden kleine keuzes. De training die je doet wanneer niemand kijkt. De nachtrust die je prioriteit geeft. De discipline om consistent te blijven wanneer motivatie ontbreekt.

Gezondheid werkt precies hetzelfde. Niet één dieet. Niet één trainingsschema. Niet één gezondheidscheck. Maar dagelijkse keuzes rondom beweging, voeding, slaap, herstel, stressmanagement en sociale verbinding. Kleine gewoontes die zich jarenlang opstapelen.

Ik geloof dat de rol van de arts de komende jaren zal veranderen. Niet alleen iemand die ziekte behandelt, maar steeds meer iemand die helpt gezondheid te behouden. Iemand die risico’s vroegtijdig in kaart brengt. Die inzicht creëert. Die mensen helpt begrijpen welke keuzes impact hebben op de lange termijn. Net zoals een coach een atleet begeleidt richting een doel. Want gezondheid ontstaat meestal niet in de spreekkamer. Gezondheid ontstaat in het dagelijks leven.

In mijn lezingen combineer ik mijn persoonlijke verhaal als overlever van een schipbreuk, professioneel topsporter en arts. Ik neem mensen mee in een verhaal over mentale weerbaarheid, keuzes maken en presteren onder druk. Maar ik geef ook inzicht in de gezondheidsuitdagingen waar we als samenleving voor staan, wat de wetenschap ons leert over gezond ouder worden en hoe we daar zelf invloed op kunnen uitoefenen.

Want uiteindelijk zijn het niet de grote momenten die ons vormen. Het zijn de keuzes die we dagelijks blijven maken. En waar we onze aandacht op richten. Want waar aandacht naartoe gaat, ontstaat groei. – Els Visser