7,5 lessen die ik leerde van een topregisseur

Ik had al zes try-outs achter de rug. Uren geoefend. Verhalen aangepast. Nieuwe ideeën toegevoegd. En ik wilde met mijn nieuwe keynote bewust iets anders doen: geen slides, maar werken met attributen, dozen en onverwachte interventies.

En toch had ik het gevoel: hier zit nog meer in.

Niet omdat mijn keynote over Guerrilla Verandering niet sterk genoeg was. Integendeel. Misschien zat daar juist het probleem: er zat ondertussen té veel in.

Ik ontmoette Pepijn Moors op een event van de Speaker Academy. Er was meteen een klik en ik besloot hem te vragen om samen een dag naar mijn keynote te kijken.

Pepijn werkt als regisseur aan uiteenlopende producties, van theater en televisie tot live events. Hij kijkt dus niet alleen naar wat er gezegd wordt, maar naar het volledige plaatje: verhaal, beeld, timing, emotie en vooral wat er bij het publiek gebeurt.

En dat bleek een interessante combinatie met mijn job als keynote speaker.

Want een spreker denkt al snel: Wat wil ik nog vertellen?

Een regisseur denkt eerder: Wat moet het publiek hier zien, voelen en ervaren?

Dit zijn de 7,5 lessen die ik meeneem.

1. Creëer geen achtgangenmaaltijd in een amuse.

Misschien wel de moeilijkste les voor elke spreker: kill your darlings.

Je hebt een verhaal waar je trots op bent. Een leuke metafoor. Een voorbeeld dat perfect aansluit. Een grap die altijd werkt.

En dan komt iemand zeggen:

“Schrappen.”

Auw.

Maar precies daar zit vaak de winst.

Ik heb de neiging om mijn publiek veel te willen geven. Veel voorbeelden, ideeën en praktische tips.

Maar meer is niet automatisch meer waarde.

Pepijn omschreef het treffend als een achtgangenmaaltijd in een amuse.

Mijn nieuwe vraag wordt daarom niet alleen:

“Is dit goed?”

Maar vooral:

“Maakt dit de keynote beter?”

Ik hoef dus niet méér op het podium te zetten. Ik moet beter kiezen wat er wél op komt.

2. Stop met uitleggen. Laat mensen het ervaren.

Dit was misschien wel de belangrijkste inhoudelijke les.

Als spreker heb je snel de neiging om iets goed uit te leggen. Je wilt tenslotte dat je publiek begrijpt wat je bedoelt.

Maar begrijpen is niet hetzelfde als ervaren.

Ik beschreef soms nog te veel hoe iets werkt, terwijl ik het publiek het ook gewoon kan laten meemaken.

Dus ga ik in mijn keynote meer werken met ervaringen, interactie, beelden en verhalen. Minder “dit is wat er gebeurt” en meer “kijk wat er nu gebeurt”.

3. Doorbreek je vaste keynote-format.

Ik heb altijd geleerd dat een vaste structuur helpt. Als je publiek eenmaal weet hoe je keynote is opgebouwd, wordt het makkelijker om je verhaal te volgen.

Maar daar zit ook een gevaar.

Als elk onderdeel dezelfde cadans krijgt, wordt het voorspelbaar.

Pepijn liet me zien dat de verschillende onderdelen van een keynote juist anders mogen voelen.

Bij Guerrilla Change kan de Regelmafia bijvoorbeeld humoristisch en absurd zijn. De Jamaarbrigade mag meer energie en interactie krijgen. En de Twijfelgeneraal wordt persoonlijker, rustiger en kwetsbaarder.

Niet elk hoofdstuk hoeft dezelfde vorm te hebben.

Juist door de verwachting van je publiek af en toe te doorbreken, houd je de spanning vast.

4. Alles op het podium heeft betekenis.

Een inzicht dat bij mij echt bleef hangen:

Alles wat je op een podium zet, moet iets betekenen.

En plots keek ik anders naar mijn dozen.

Tot nu toe waren ze vooral een handige fysieke tool. Maar waarom zouden ze niet méér kunnen zijn?

Waarom zouden ze geen personage kunnen worden? Een muur? Een verrassing? Een onderdeel van het verhaal?

De dozen kunnen Ramon zijn, de vijanden bevatten, veranderen in oplossingen en uiteindelijk zelfs het eindbeeld vormen.

De vorm wordt zo een deel van de inhoud.

En dat vind ik een mooie uitdaging: niet alleen nadenken over wat ik vertel, maar ook over wat er op het podium gebeurt terwijl ik het vertel.

5. Energie is niet hetzelfde als tempo.

Ik ben van nature nogal energiek.

Dat is meestal een voordeel op een podium. Maar Pepijn maakte me ook bewust van mijn neiging om soms te snel te gaan.

Snel vertellen. Snel naar het volgende idee. Snel nog een voorbeeld.

Maar een keynote heeft niet alleen energie nodig.

Een keynote heeft contrast nodig.

Snel → langzaam.

Luid → stil.

Grappig → serieus.

Bewegen → stilstaan.

Vertellen → laten voelen.

Mijn uitdaging is dus niet om nóg meer energie te creëren.

Mijn uitdaging is om mijn energie beter te doseren.

Soms is een stilte krachtiger dan een extra zin.

6. Een verhaal begint niet waar je denkt.

Dit vond ik een heerlijke regisseursles.

Ik vertelde bijvoorbeeld een verhaal over een brief van de politie rondom vandalisme op Nieuwjaarsnacht. Maar Pepijn draaide het helemaal om.

Het verhaal begint niet bij de brief.

Het begint bij de politiechef die denkt:

“Over een paar weken is het Nieuwjaar. Straks wordt de halve stad weer gesloopt. We weten precies wie het doet. En toch krijgen we het niet gestopt.”

Nu heb je een probleem. Nu wil je weten wat er gebeurt.

Dat is iets anders dan meteen vertellen wat er gebeurd is.

Een regisseur kijkt dus niet alleen naar het verhaal zelf, maar ook naar waar het verhaal moet beginnen.

Voor mijn verhalen betekent dat: meer context, meer dilemma, meer emotie en vooral meer ruimte om het publiek mee te nemen voordat ik naar de oplossing spring.

7. Regisseer ook wat je niet doet.

Als spreker ben je gewend om de ruimte te vullen.

Met woorden. Met beweging. Met energie. Met een volgende slide of een volgende grap.

Maar een regisseur kijkt ook naar wat er niet gebeurt.

Een stilte na een belangrijke zin.

Even blijven staan.

Een beeld laten ontstaan.

Een verhaal niet onmiddellijk uitleggen.

Iemand aankijken zonder meteen verder te praten.

Dat voelt voor mij soms onnatuurlijk. Alsof ik te weinig doe.

Maar misschien is dat precies het punt.

Ook niets doen is een keuze.

En soms geeft juist die ruimte het publiek de kans om zelf iets te voelen of te ontdekken.

En dan pak ik er toch nog een halve les bij…

Ik geef hem een half punt, want het is echt een klassieker, maar misschien is deze uiteindelijk wel 7 punten waard.

Blijf investeren in jezelf en werk met topprofessionals.

Na meer dan twintig jaar op podia heb ik behoorlijk wat ervaring. Ik ken mijn eigen stijl, verhalen en methodes.

Maar precies daarom is het soms moeilijk om jezelf nog scherp te zien.

Iemand uit een andere discipline kijkt met een andere bril.

Pepijn hoefde geen maanden mee te lopen. Eén intensieve dag was genoeg om dingen te zien die ik zelf niet meer zag.

En dat vind ik misschien wel één van de leukste dingen aan samenwerken met topprofessionals:

Je kunt altijd leren.

Blijf dus investeren in jezelf. Zoek mensen die vanuit een andere hoek naar je werk kijken. Laat je uitdagen door professionals die andere dingen zien dan jij.

Want soms hoef je niet helemaal opnieuw te beginnen.

Soms heb je gewoon iemand nodig die naar iets kijkt wat al goed is… en ontdekt hoe je van een 8 naar 9+ kunt gaan.

Dat is precies wat ik nu met Guerrilla Verandering aan het doen ben.

Niet méér creëren.

Beter regisseren.

Wil je zelf eens ervaren wat er gebeurt wanneer een topregisseur met een frisse blik naar jouw verhaal, presentatie of keynote kijkt? Speakers Academy kan je meer vertellen over de mogelijkheden om een middag of dag samen te werken met Pepijn Moors.

Of ben je benieuwd naar mijn nieuwe keynote Guerrilla Verandering – zonder slides, maar mét dozen, onverwachte interventies en een flinke dosis verandering?

Meer informatie vind je op deze pagina.

En omdat we dit nieuwe verhaal graag breed in de wereld willen zetten, hebben we iets extra’s voor de eerste zeven organisaties die Guerrilla Verandering boeken: naast de keynote krijg je er een interactieve workshop van 90 minuten bij.

In een kleine groep gaan we dan nog een stap verder: van inspiratie naar concrete guerrilla-acties voor jullie eigen verander-uitdaging.