De kwal hoort erbij

Wat doe je wanneer je voor een lastige keuze staat, terwijl je nog niet weet wat de toekomst brengt? Soms is de neiging groot om af te wachten, ongemak te vermijden of te kiezen voor de meest comfortabele optie. Maar juist daar kan een belangrijke les liggen.

Ergens halverwege mijn 17,5 uur durende zwemtocht van Engeland naar Frankrijk voel ik iets in mijn badpak schuiven. Het is een kwal. Levend, prikkend zoals brandnetels en totaal onverwacht. Ik zwem zonder wetsuit om aan de officiële kanaalzwemregels te
voldoen, dus er zit niets tussen mijn huid en het beest in.

Ik heb nu twee opties: stoppen, op mijn rug, hem eruit vissen, gedoe met de boot erbij. Of doorzwemmen voor de aankomende uren en het ding laten zitten. Tijd is kostbaar, en kwal-grabbelen heb ik in mijn trainingen nooit geoefend. Ik weet niet of dit 30 seconden of een minuut gaat duren, en of de tentakels dan mijn onderarmen raken terwijl ik nog zo ver moet zwemmen. De consequentie van te laat komen is dat de getijdestroom toeneemt, waardoor ik niet meer aan land kan in Frankrijk. Dan moet ik nog vijf uur extra doorzwemmen tot ik het bij de volgende getijdewissel van eb naar vloed opnieuw kan proberen.

En dus zwem ik door, met kwal en al.

Dat doe ik omdat ik op dat moment afweeg dat mijn kans om de overkant te halen flink kleiner wordt met vijf uur extra zwemmen. Dus kies ik ervoor de kortdurende pijn van een brandende buik te dragen boven de risico’s die verder weg liggen, maar wel zwaarder
wegen.

De menselijke geest is geprogrammeerd om ongemak te vermijden. Meestal het ongemak dat het dichtstbij ligt. Maar soms zit in het kortdurende ongemak het goud. En is comfortabel worden terwijl je oncomfortabel bent de enige weg vooruit, zodat je zwaarderwegende consequenties verderop voorkomt.

Onzekerheid maakt mensen niet lui, het maakt mensen afwachtend en klagerig

Ik kom binnen bij organisaties waar de koers verandert en waar nog niemand weet wat dat precies inhoudt. Mensen moeten nieuwe AI-tooling aanleren of komen in nieuwe teams terecht en zijn bang dat hun werk overgenomen wordt. Of dat ze qua niveau niet mee kunnen met de rest.

Wat ik dan zie is bijna altijd hetzelfde. Mensen leunen achterover. Er wordt gemopperd bij het koffiezetapparaat, er wordt gewacht op duidelijkheid van boven, en ondertussen staat alles stil en ontstaat er een negatieve sfeer.

Dat is trouwens geen karakterfout. Bij onzekerheid gaat het vuurtje onder je hersenpan aan, je amygdala roept gevaar, en je prefrontale cortex, het deel waarmee je vooruitkijkt en keuzes weegt, krijgt minder ruimte. Klagen is een vorm van controle, een uitlaatklep bij gebrek aan weten hoe het anders kan.

Maar met een beetje kennis en inspiratie kan je ervoor kiezen om klagen in te wisselen voor eigenaarschap. Je leert kijken wat er wel kan. Gevolg: je stresshormoon cortisol daalt, productiviteit en (zelf)vertrouwen stijgen, en de sfeer trekt bij.