This site requires JavaScript to render the code.

Need to know how to enable JavaScript? Go here.

Speakers

Reizen naar Mars is hét avontuur van de mensheid

“Het krioelt van het leven in het heelal”, denkt André Kuipers. “Mars is eigenlijk de enige plek waar wij zelf kunnen zoeken, de rest is te ver weg."

dr. André Kuipers

Astronaut & ambassadeur van de aarde

“Het krioelt van het leven in het heelal”, denkt André Kuipers. “Mars is eigenlijk de enige plek waar wij zelf kunnen zoeken, de rest is te ver weg. Met grote ruimtetelescopen is ontdekt dat onze Melkweg ongeveer 300 miljard sterren telt, maar ook dat er tussen 100 en 200 miljard melkwegen zijn en waarschijnlijk zelfs tien keer zoveel. Er zijn meer sterren in het heelal dan zandkorrels op alle aardse stranden samen. Die sterren hebben allemaal planeten. Als er per melkweg maar één planeet aan alle condities voldoet zijn er al een biljoen sterren met leven.”

Mensen zijn ontdekkingsreizigers. Daarom gaan ze ook naar Mars, de tot nu toe enige voor ons bereikbare planeet waar leven mogelijk is (geweest). “Ik zeg al 25 jaar dat over 25 jaar de eerste mensen op Mars staan. Nu is die verwachting reëel. Misschien zelfs eerder. NASA is ermee bezig. Europa haakt aan”, zegt André Kuipers. Na de maan is Mars de volgende stap, die de Amerikanen waarschijnlijk als eersten zullen zetten.

De privésector plant inmiddels ook bemande vluchten. “Elon Musk, oprichter en CEO van SpaceX, gaat dat als eerste doen met de Dragon. Hij is een slimme dromer, die echt doet wat hij zegt en dat al heeft bewezen met de onbemande Dragon, Tesla en Solar City. Musk wil met sterke raketten binnen relatief korte tijd honderden mensen naar Mars sturen. Die reis duurt zeven tot negen maanden. De passagiers kunnen terug als ze willen, maar niet meteen. Ze moeten zo’n half jaar wachten tot de afstand tussen de aarde en Mars, die varieert doordat onze planeet sneller draait, weer zo kort mogelijk is. Het ruimtevaartuig moet dus voldoende water en voedsel voor drie jaar meenemen.”

 

Kolonies stichten op Mars is een ander verhaal. Het is er koud, vaak vele decimalen onder nul, maar op de evenaar kan het +20°C zijn. “Er is een dun dampkringetje van kooldioxide en veel straling, want een magneetveld ontbreekt. Mars heeft waarschijnlijk een atmosfeer en vloeibaar water gehad. We denken dat er nu nog water in de grond zit. Een NASA-satelliet heeft onlangs een enorme ondergrondse ‘ijszee’ ontdekt, die acht keer zo groot is als Nederland. Doordat de vulkanen – de grootste vulkaan van ons zonnestelsel staat op Mars – zijn gedoofd komen er geen gassen meer in de lucht. Mars kan zijn dampkring niet vasthouden. Dat maakt plantengroei onmogelijk.”

Op zich kunnen mensen naar Mars, maar dan moeten ze zuurstof maken. Bijvoorbeeld door met speciale apparatuur constant water uit de bevroren bodem te extraheren en te splitsen. Ook moeten ze voedsel verbouwen, ondergronds wanneer de grond aan de oppervlakte ongeschikt is of niet tegen straling valt te beschermen.” Kolonisten kunnen terug naar de aarde. “De initiatiefnemers van het project Mars One, dat ik om allerlei redenen niet realistisch vind, beweren dat mensen er permanent moeten blijven. Dat is onethisch en niet waar. Je kunt er een terugkeerraket neerzetten. Ook is het mogelijk CO? uit de atmosfeer op te vangen en samen te brengen met uit de grond geëxtraheerd water om methaan te maken. Dat is als brandstof te gebruiken voor de raketmotoren.”

Aarde II is noodzakelijk

Een tweede aarde bouwen, zoals Musk wil bereiken met zijn SpaceX-project, is noodzakelijk, vindt ook Kuipers. “We moeten een soort worden die kan leven op verschil lende planeten. Het verleden leert hoe het vergaat met diersoorten die slechts in één biotoop leven en daardoor heel kwetsbaar zijn.” Ratten, kakkerlakken en ook mensen doen het goed doordat ze zich kunnen aanpassen aan meerdere biotopen en zo evolutionair beter af zijn. “Als een grote planetoïde neerstort op aarde zijn we er allemaal geweest. Om als soort te overleven, moeten we ook elders zijn.

‘Ik moet mijn gezin nog overtuigen, dan ga ik mee naar Mars.’

Technisch is het haalbaar, maar de uitvoering gaat langzamer dan ook Musk zou willen. “Het zal geleidelijk gebeuren. Sturen, verkennen en terugkeren. Ooit zullen mensen ervoor kiezen er langere tijd of voor altijd te blijven. Als het zover is verwacht ik dat genoeg mensen zullen instappen. Ook al omdat een ticket 200.000 gaat kosten volgens Musk. Dat is niks. Ik moet mijn gezin nog even overtuigen en dan ga ik ook mee. Dit is hét avontuur van de mensheid en je kan nog terug ook! Als ik geen vrouw en kinderen had zou ik waarschijnlijk naar een echte kolonie op Mars gaan waar je permanent kunt blijven.”

In het stof van kometen

Landen op Mars is lastig. De Amerikanen is het een paar maal gelukt, maar het is ook regelmatig fout gegaan. In oktober 2016 is een Europese Marslander door een verkeerde computerberekening neergestort. “In de media leek het alsof het hele ExoMars-programma van ESA is mislukt. Dat is niet zo. De satelliet zelf, die contact kan opnemen met de aarde, werkt prima en doet atmosfeermetingen. Het Marswagentje zal straks in de grond gaan boren. Alleen de test met een experimentele lander is mislukt.

Het is dus mogelijk de dampkring te analyseren om te zien of er methaan in voorkomt, een vluchtige stof die door biologische processen ontstaat en een teken van het bestaan van microbisch leven kan zijn. Allereerst zoeken we naar leven op Mars, in het stof van kometen (waarin we aminozuren, de bouwstoffen van het leven kunnen vinden) en straks bij bepaalde manen van die grote planeten. Ook zoeken we naar leven op exoplaneten , die om andere sterren dan de zon draaien. De dichtstbijzijnde ster is echter al vier lichtjaren hier vandaan. We zouden er met de huidige techniek 75.000 jaar over doen er te komen.”

Het idee is dat het heelal zoveel planeten telt dat waarschijnlijk op een groot aantal daarvan leven is ontstaan. “Er is alleen nog geen bewijs. Met grote radiotelescopen vangen we in het kader van het SETI-project (Search for Extraterrestrial Intelligence) al decennia signalen uit de ruimte op. De Chinezen bouwen zelfs een nog grotere telescoop, maar tot nu toe luisteren we maar tot een paar honderd lichtjaren ver. Af en toe haalt een signaaltje het nieuws, maar daar kunnen we tot op heden niets mee. Heel veel eventuele signalen bereiken ons niet en er bestaat de kans dat we niets horen doordat ze daar totaal anders communiceren”, vertelt André Kuipers.

“Wel zijn grote structuren rond een bepaalde ster ontdekt. Dan slaat de fantasie op hol: zou het een constructie zijn waarmee een buitenaardse beschaving alle energie van haar zon opvangt? De interesse is gewekt. De kans is echter groot dat het een kometengordel is.”

 

Ruimtevaartcolleges

Uit Andrés verhaal valt op te maken dat mensen deels buitenaards zijn. “Wij zijn gemaakt van sterrenstof, stof van een andere ster. Die deeltjes zitten nu in ons.” Hoe dat kan vertelt André Kuipers tijdens zijn Ruimtevaartcolleges. Hij verhaalt ook uitgebreid over de condities die leven mogelijk maken en dat die overal zijn gebaseerd op dezelfde natuurwetten.

“Alle aspecten van de ruimtevaart komen aan bod. De geschiedenis, het waarom van ruimtereizen en wat de betekenis is van de zes soorten satellieten die rond de aarde cirkelen: communicatie-, navigatie-, weer- en aardsobservatiesatellieten, ruimtetelescopen en bemande ruimtestations, zoals ISS. Verder praat ik over ruimtesondes die in het heelal onderzoek doen en over de bemande ruimtevaart. Het gaat ook over mijn eigen ervaringen in de ruimte en de schoonheid van onze planeet. Een mooie planeet, maar wel de enige die we nu hebben en die heel kwetsbaar is.

`We zijn allemaal gemaakt van sterrenstof.’

We kunnen straks wel rondhuppelen in een ruimtepak op Mars, maar dat is heel wat anders dan daar echt leven. Het enige dat we hebben is dit kleine, blauwe bolletje. Daarom moeten we zorgen dat we dingen op aarde efficiënter en in evenwicht met de natuur doen. Nu al hebben we om allemaal te kunnen leven als de Amerikanen vierenhalve aarde nodig. Als we straks met 10 miljard mensen zijn, moeten we kiezen voor andere vormen van energiewinning en voedselproductie. Slimme ideeën van jonge mensen kunnen ons helpen dat te realiseren. Het is beter kweekvlees te eten dan op een houtje te bijten.”

Buitenaards bezoek

Hoewel André Kuipers overtuigd is van buitenaards leven, gelooft hij niet dat intelligente aliens ons hebben bezocht, alhoewel dat theoretisch mogelijk is. “Er zijn veel vage verhalen, maar geen bewijzen. Er zijn ook nog geen bewijzen dat er überhaupt ander leven in het heelal is. Omgekeerd zijn er geen bewijzen dat het niet zo is en blijven er altijd onverklaarbare dingen over. Kortom: de afwezigheid van bewijs is geen bewijs van afwezigheid.

Ik heb een ufo, een ongeïdentificeerd vliegend object, gezien. Al snel bleek dat het geen lichtje was van een ruimteschip (wie moesten ze daarmee trouwens waarschuwen?), doch de weerkaatsing van het zonlicht op de zonnepanelen van een satelliet.” Moeten we eigenlijk wel in contact willen komen met slimme ‘aliens’? “De beroemde Britse wetenschapper Stephen Hawking heeft zijn twijfels. Misschien heeft hij gelijk en zijn wij voor hen vergelijkbaar met bacteriën die je moet uitroeien. Andersom kunnen wij hen agressief benaderen, de mens heeft immers op aarde ook al vele diersoorten uitgeroeid.”

 

dr. André Kuipers

Astronaut & ambassadeur van de aarde

André Kuipers is de eerste Nederlander met twee ruimtemissies op zijn naam. In totaal bracht de...

Offerte aanvragen Bekijk het profiel