This site requires JavaScript to render the code.

Need to know how to enable JavaScript? Go here.

Speakers

Over leren bestaan er veel broodje aapverhalen

Leerkrachten en trainers doen veel goed werk, maar soms op basis van foute theorieën.

Pedro De Bruyckere

Jongeren en onderwijs deskundige

De eerste zin van het boek dat Casper Hulshof en ik samen schreven, ‘Jongens zijn slimmer dan meisjes’, luidt: “Heel veel leerkrachten doen erg goed werk, maar te vaak werken ze op basis van foute theorieën.”

We voegden deze zin toe aan het manuscript ongeveer een kwartier voor het boek naar de drukker zou gaan. Casper en ik waren te bang dat ons boekje over mythes over leren en onderwijs fout begrepen zou worden. Allebei geloven we namelijk heel erg in onderwijs, meer nog we geloven heel erg in leerkrachten. Maar blind geloof is gevaarlijk, we weten op basis van vele onderzoeken hoe belangrijk leraren zijn.

De voorbije jaren is het populair geworden om onderwijs te bashen, en we wilden hier vooral niet aan meedoen. Het is trouwens opvallend dat terwijl mensen stellen dat het slecht gaat met het onderwijs, ze meestal in één adem stellen dat de school van hun eigen kinderen gelukkig de uitzondering is. We merken uit onderzoek zowel in Nederland, Duitsland als de VS dat dit niet zo uitzonderlijk is. Zelfs in een land als de Verenigde Staten waar het vertrouwen in het (publieke) onderwijs zeer laag is, is het vertrouwen in de eigen school vaak groot. Merk je de ironie?

Wel wilden we een ‘grote kuis’ houden in de vele foute theorieën die de ronde doen in onderwijs. De idee dat mensen leerstijlen zouden hebben en dat je daar je onderwijs moet op afstemmen kent nog steeds veel populariteit, tegelijkertijd ontbreekt hier enige wetenschappelijke basis voor. Het is noch bewezen dat er leerstijlen zouden bestaan, noch dat het enige meerwaarde zou
betekenen voor leren als je al dan niet rekening houdt met de vermeende leerstijl. Voor de vele bronnen die deze stelling onderbouwen, verwijs ik graag naar ons boek.

Je kan en mag leerkrachten niet verwijten dat ze dergelijke foute theorieën geloven. Het is onmogelijk voor een leraar om vinger aan de pols te houden op zowel vakinhoudelijk, opvoedkundig(e) als didactisch vlak. Tegelijkertijd vinden nieuwe inzichten uit onderzoek vaak te traag en te onvolledig hun weg naar de werkvloer.

Begrijp me niet verkeerd, we weten dat leerkrachten vaak uit een verantwoordelijkheidsgevoel op zoek gaan naar nieuwe methodes als ze merken dat hun leerlingen iets niet onder de knie krijgen. De ironie is dat ze dan vaak slachtoffer worden van bijvoorbeeld neuromythes. Uit onder andere Nederlands onderzoek blijken net de leerkrachten die meer begaan zijn met neurologie, vaker te geloven dat we een rationele en een creatieve hersenhelft hebben, dat we slechts 10% van ons brein gebruiken of andere braingyms.

Voor alle duidelijkheid, niets van het bovenstaande klopt. De idee van de hersenhelften gaat in feite terug tot de 19de eeuw en de link met creativiteit kwam er in de jaren zestig van vorige eeuw. Ondertussen vermoeden onderzoekers dat creativiteit vooral ontstaat door het goed gebruiken van je volledige brein. Recent heeft men trouwens bij duizenden mensen gecontroleerd of we al dan niet een dominante hersenhelft hebben, en dit bleek niet het geval te zijn. Bewegen is wel degelijk goed voor leren en het brein, maar technieken als brain gym werden door onderzoekers en onder andere de BBC ontmaskerd. Ze hadden geen effect. Ondertussen verscheen er een open brief van 73 internationale wetenschappers om duidelijk te maken dat er nog steeds geen bewezen meerwaarde van breinspelletjes zijn.

Ondertussen zijn er tal van nieuwe wetenschappelijke inzichten uit minder hippe onderzoektakken die hun weg niet naar de klas vinden. Een voorbeeld is de dual-channel theorie, waarbij aangetoond is dat het combineren van beeld en woord leren helpt (voor iedereen, en niet enkel voor de nietbestaande visuele leerders). Je moet er dan wel op letten dat je niet geschreven tekst combineert met gesproken woord, want dan neemt het leren weer af.

Voor wie het begint te duizelen, een belangrijke waarschuwing. Dergelijke mythes komen niet enkel voor in het onderwijs. We leren overal en zo hebben we de voorbije jaren de opkomst van het 70-20-10-model in verschillende bedrijven gezien.

De idee is dan dat slechts 10% van wat je doet geleerd is via formeel leren in een training, 20% via coaching en feedback, 70% gewoon informeel door te werken. Deze populaire stelling heeft ons veel werk bezorgd. Niet omdat we per se dachten dat het fout was, maar omdat er gesteld werd dat deze verhoudingen gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek… dat echter ontbreekt. We lazen vooral dat dit aangenomen wordt, maar de enkele onderzoeken die hier in de buurt van kwamen, tonen verschillende andere verhoudingen. Het informele is inderdaad belangrijk, maar dergelijke eenvoudige stellingen blijken gewoon fout. Oja, even tussendoor: wist je dat gewoon brainstormen een van de beste methodes is om… het minst aantal creatieve oplossingen te vinden?

Ondertussen zijn er meer dan 6000 exemplaren verkocht van ons boek en blijven herdrukken volgen. Het grootste nieuws is dat in voorjaar 2015 ons boek een Amerikaanse versie krijgt bij Academic Press met Paul Kirschner als tweede auteur en Casper Hulshof als derde auteur. Het boek kreeg een grondige update en bevat ook enkele nieuwe mythes.

Het boek is een opstap naar de opvolger waaraan we naarstig aan het werken zijn. We kregen ondertussen 31 nieuwe mythes getipt die we nu aan het uitpluizen zijn. Het is niet omdat iemand denkt dat iets fout of een mythe is, dat dit zomaar klopt. We hopen tegen einde 2015, begin 2016 klaar te zijn met boek 2 en ondertussen blijven we de mythes van ons eerste boek opvolgen.

Zo beseffen Casper en ik na jaren met dit thema bezig geweest te zijn, dat ons werk nog lang niet af is. Meer nog, de grootste vaststelling blijkt hoe weinig we soms nog maar weten over hoe we leren thuis, op de werkvloer of op school. Maar 1 ding weten we zeker: leraren doen vaak heel goed werk.

Pedro De Bruyckere

Jongeren en onderwijs deskundige

Mythbuster over onderwijs en onderzoeker en pedagoog in Gent. Pedro de Bruyckere verdiept zich al...

Informatie opvragen Bekijk het profiel